Codex Alimentarius 2026: хүнсний байгууллагуудын анхаарах гол шинэчлэл
Codex-ийн 2026 оны хуралдаанаар харшлын шошгололт, хүнсний эрүүл ахуй болон бусад чиглэлийн баримт бичиг батлагдлаа. Ямар өөрчлөлт танай бүтээгдэхүүнд хамаарах, хэрэгжилтээ хэрхэн шалгахыг тайлбарлая.
Codex Alimentarius-ийн 49 дүгээр хуралдаан 2026 оны 7 дугаар сарын 6–10-нд Женев хотноо болж, хүнсний аюулгүй байдал, шошгололт, бүтээгдэхүүний стандарттай холбоотой шинэ болон шинэчилсэн баримт бичгүүдийг баталсан. Үйлдвэрлэгчид бүх журмаа зэрэг солихоос өмнө өөрийн бүтээгдэхүүнд хамаарах өөрчлөлтийг ялгаж судлах хэрэгтэй.
Codex Alimentarius гэж юу вэ?
Codex нь НҮБ-ын Хүнс, хөдөө аж ахуйн байгууллага (FAO), Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага (WHO)-ын хамтарсан хүнсний стандартын хөтөлбөр юм. Хэрэглэгчийн эрүүл мэндийг хамгаалах, хүнсний худалдаанд шударга нөхцөл бүрдүүлэхэд зориулсан стандарт, удирдамж, дадлын дүрэм боловсруулдаг.
“Codex Alimentarius 2026” гэдэг нь нэг шинэ стандартын нэр биш. Харин тухайн жилд баталсан эсвэл шинэчилсэн олон баримт бичгийг хамтатган хэлж буй ойлголт юм. Тиймээс байгууллага “2026 оны Codex-д шилжсэн” гэж ерөнхийлөхийн оронд ямар баримт бичгийн аль шаардлагыг үнэлснээ тэмдэглэх нь зөв.
2026 онд батлагдсан зарим өөрчлөлт
| Чиглэл | Баримт бичиг, өөрчлөлт | Хэн эхэлж судлах вэ? |
|---|---|---|
| Харшлын шошгололт | CXS 1-1985-д харшил үүсгэгчийг санамсаргүй агуулж болзошгүй тухай тэмдэглэгээний удирдамж хавсаргасан | Савласан хүнс үйлдвэрлэгч, чанарын менежер |
| Тахианы махны эрүүл ахуй | Campylobacter ба Salmonella-ийн хяналтын CXG 78-2011 удирдамжийг шинэчилсэн | Тахианы мах үйлдвэрлэгч, боловсруулагч |
| Listeria-ийн хяналт | Хүнсэн дэх Listeria monocytogenes-ийн хяналтын CXG 61-2007 удирдамжийг шинэчилсэн | Тухайн аюул хамаарах бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэгч |
| Хүнсний нэмэлт | Хүнсний нэмэлтийн ерөнхий стандарт CXS 192-1995-д өөрчлөлт баталсан | Нэмэлт хэрэглэдэг үйлдвэрлэгч, технологич |
| Бүтээгдэхүүний стандарт | Том кардамон, ваниль, талхны хөрөнгө зэрэг бүтээгдэхүүний стандарт баталсан | Тухайн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэгч, худалдаалагч |
Энэ хүснэгт нь CAC49-ийн бүх шийдвэрийн жагсаалт биш. Нэмэлтийн зөвшөөрөгдөх хэмжээ, микробиологийн шалгуур, шошгын нарийвчилсан заалтыг өөрчлөхдөө холбогдох эцсийн эхийг нь нягтална. Хуралдааны үр дүнг Codex-ийн албан ёсны мэдээллээс үзэх.
Монголын бүх байгууллагад шууд мөрдөх хууль болсон уу?
Codex-ийн баримт бичгүүд нь олон улсад хүлээн зөвшөөрсөн жишиг боловч өөрөө бүх улсад шууд үйлчлэх хууль биш. FAO-ийн тайлбараар эдгээр нь сайн дурын шинжтэй бөгөөд үндэсний хууль тогтоомж, худалдааны шаардлагыг боловсруулахад ашиглагддаг.
Монголын байгууллага дотоодын хүчинтэй шаардлага, экспортын улсын дүрэм, худалдан авагчтай байгуулсан гэрээгээ хамтад нь шалгана. Тодорхой Codex стандартыг гэрээнд ишилсэн бол ямар хэвлэл, өөрчлөлтийг хэрэглэхээ худалдан авагчтайгаа тодорхой болгох хэрэгтэй. Батлагдахаар хэлэлцэж буй төсөл болон эцэслэн баталсан баримт бичгийг мөн ялгана.
Чанарын менежерийн хийх зургаан ажил
- Бүтээгдэхүүнээ ангилах. Түүхий эд, бэлэн бүтээгдэхүүн, хэрэглэдэг нэмэлт, шошгын төрлөө жагсаана.
- Хамаарах баримт бичгээ тогтоох. Стандартын код, нэр, шинэчилсэн огноо, албан ёсны холбоосыг бүртгэнэ.
- Өөрчлөлтийг харьцуулах. Одоогийн жор, хяналтын төлөвлөгөө, шинжилгээний үзүүлэлт, шошготой тулгана.
- Зөрүүгээ эрэмбэлэх. Хэрэглэгчийн эрүүл мэнд, нийлүүлэлтийн гэрээ, экспортын зөвшөөрөлд нөлөөлөх асуудлыг түрүүлж шийднэ.
- Журам, сургалтаа шинэчлэх. Ажилтан бүрт өөрийн хийх ажилтай нь холбон тайлбарлана.
- Хэрэгжилтийг шалгах. Шинэ заавар бодит ажилд мөрдөгдөж байгаа эсэхийг үнэлж, нотлох бүртгэлийг хадгална.
Жишээ: хоёр өөр үйлдвэрт ижил өөрчлөлт хамаарахгүй
Жигнэмэгийн үйлдвэр эхлээд жор, харшил үүсгэгч түүхий эд, дам бохирдлын хяналт, савлагааны мэдээллээ шалгаж болно. Харин тахианы мах боловсруулагч нь бүтээгдэхүүндээ хамаарах микробиологийн аюул, эрүүл ахуйн хяналтад илүү анхаарна. Нэг байгууллагын шалгах хуудсыг нөгөөд нь өөрчлөлтгүй хэрэглэх нь хэрэгтэй мэдээллийг орхигдуулах эрсдэлтэй.
Баримт бичгээс өдөр тутмын ажил руу
Стандарт шинэчлэгдсэн тухай имэйл тараах нь бэлтгэл ажлын зөвхөн эхлэл. Худалдан авалт ямар мэдээлэл шаардах, технологич юуг өөрчлөх, чанарын ажилтан ямар бүртгэл хянахыг тохирох хэрэгтэй. Ингэснээр “мэдээлэл авсан” гэдгээс “хэрэгжүүлсэн” гэдгээ нотлох боломж бүрдэнэ.
Харшлын өөрчлөлтийг шошгололтын шинэ удирдамжийн тухай мэдээнээс, эрүүл ахуйн суурь хяналтыг ISO 22002:2025-ийн өөрчлөлтийн тухай мэдээнээс дэлгэрүүлэн уншаарай.
Quality.mn-ийн дотоод аудит, сургалт, гэрээт чанарын алба нь хамаарах шаардлагыг тодорхойлох, хэрэгжилтээ шалгахад дэмжлэг үзүүлнэ. Үнийн санал авах хүсэлт илгээхдээ бүтээгдэхүүний төрөл, одоогийн хяналтаа танилцуулаарай.
Эх сурвалж
- Codex — CAC49-ийн баталсан шинэ болон шинэчилсэн баримт бичгүүд
- FAO — харшлын шошгололтын шинэ удирдамж ба Codex-ийн эрх зүйн байр суурь
- WHO — CAC49 хуралдааны мэдээлэл
Мэдээллийг нягталсан огноо: 2026 оны 10 дугаар сарын 31.
Нүүр зураг: Quality.mn-ийн захиалгаар AI ашиглан бэлтгэсэн сэдэвчилсэн дизайн. Дүрслэлийн гэрэл зургийн эх: Matheus Cenali / Pexels. Pexels лиценз.
Мэдээлэл бэлтгэсэн: Quality.mn